Aparati fotografik i Nikoll Ēupit - Relike e Ēmuar.

Aparati fotografik i Nikoll Ēupit - Relike e Ēmuar.
Nga K. Farka 

Nikoll Ēupi i njohur me pseudonimin "Foto Ēupi" u lind nė fshatin Gojan i Vogel ne rretin Pukė, mė 9 gusht 1918. Pas mbarimit tė shėrbimit ushtarak iu kushtua profesionit tė fotografit si ambulator me njė aparat tė thjeshtė. Shumė shpejt, nga nevojat qė kishte nė atė kohė, u bė shumė i njohur dhe i preferuar nė dy krahina (mė vonė rrethe), nė atė tė Mirditės dhe tė Pukės. Nė kėto vite fitoi pseudonimin: "Foto Ēupi".



Nė vitet nė vazhdim arrit tė krijoj lidhje tė ngushta pune me fotografėt e vjetėr dhe mė nė zė tė Shkodres, ndėr ta edhe me trashėgimtarė tė tė madhit Marubi. Pėr ta, gjatė gjithė jetės fliste me respekt tė madh, si njerėz dhe mjeshtėr tė artit tė fotografuarit dhe pėr ndihmėn e pakursyer qė i kishin dhėnė.

Nė saje tė vullnetit dhe kėmbėnguljes sė tij dhe tė ndihmės sė kėtyre fotografėve tė nderuar shkodranė, arriti qė mė 1950 tė sajojė njė studio tė vogėl dhe modeste pėr tė pėrballuar ngarkesėn e punės qė siguronte nė fshatrat e Pukės dhe tė Mirditės.

“Foto Ēupi” falė intelegjencės natyrore dhe shpirtit praktik, arriti tė "shpikte" (ndėrtonte) njė turbinė elektrike dhe mulli bluarje (me dy funksione), duke shfrytėzuar njė burim tė konsiderueshėm uji pranė shtėpisė sė tij. Nė kėtė mėnyrė arriti tė realizonte gjithė ciklin e realizimit tė fotografisė, qė nga fotografimi, zhvillimin e filmave e deri tek stampimi e larja e fotografive.

Cilėsitė e tij, si pasioni, vullneti, kėmbėngulja dhe korrektesa ja rriten dita-ditės vlerat si fotograf. Ai pėrveē arkivit tė tij tepėr tė saktė: regjistrat me adresat pėr ēdo klientė dhe fototekės, lėviste fshat nė fshat mė kėmbė pėr ditė tė tėra pėr t’u shpėrndarė fotografitė nė afatin e caktuar. Mė kėto raste bėnte filmime tė tjera. Ėshtė kjo arsyeja, qė sė bashku me cilėsinė e admirueshme tė fotografisė e mjeshtrin e fotografimit, ia shtuan besimi nė popull e pėr rrjedhojė edhe klientelėn e tij.

Si fotograf i njohur dhe profesionist, nga viti 1960 e merr nė punė Ndėrmarrja Komunale (NRSH-ja) nė qytezėn e puntorėve Fushė-Arrės.

Gjatė kėtyre viteve arriti tė ngrejė njė studio tė pranueshme pėr kohen e tė pėrgatisė fotografė tė rinjė pėr tė pėrballuar nevojat gjithnjė nė rritje. Nė vitin 1970 kthehet pėrsėri nė zonėn  Gjegjanit, ku punoi deri sa doli nė pension, mė 1978. Profesionin i fotografit me tė cilin qe dashuruar nuk e ndėrpreu deri 5-6 muaj para vdekjes, nė moshen 82 vjeēare.

Foto Ēupi ka punuar me disa lloje aparatesh: qė nga i minutit (ēastit), "Zorki 2-3’ dhe "4","Fet 2-4", "Praktika", dhe "Shangai".

Perveē zanatit tė fotografit, ai ushtroi mjeshtėrisht edhe disa zanate tė tjera; si rrobaqepės, gurgdhendės, murator, marangoz, kuzhinier, furrtar, mekanik dhe nderlidhės. Jo vetėm kaq. Foto Ēupi kishte dhe prirje artistike. Ai ishte njė kėngėtar i dashur dhe thurte parodi e vargje rapsodike, tė cilat i ka pėrmbledhur nė njė kasetė para se tė vdiste.

Megjithėse nuk u ul asnjėherė nė bangat e shkollės, si autodidakt fitoi mjaft kulturė e dije.

Ėndrra e tij pėr ngritjen e njė laboratori modern dhe sigurimi i njė motoēiklete nuk u bėnė asnjėherė realitet.




Nikoll Ēupi u perket atyre njerėzve, tė cilėt atė punė qė e nisin e bėjnė patjetėr, me pasion dhe mirė. Kjo ėshtė arsyeja qė pėr 60 vjet tė punės sė tij si fotograf, la gjurmė tė thella dhe ngriti gur memorialė nderimi e respekti, pothuajse nė tė gjithė fshatrat e Mirditės dhe tė Pukės, ku ai punoi, jetoi dhe fotografoi pėr gėzime e hidhėrime. 



Aparati qe po paraqesim ne dy fotot e mesiperme i eshte dhuruar nga djali i Nikolles zotit Novruz Shehu, i cili na dha mundesine ta publikojme ne faqen tone, per te cilen e falenderojme. Ndėrroi jetė mė 6 nėntor 2000, nė moshėn 82-vjeēare, jo vetėm pa i bėrė realitet ėndėrrat modeste tė tij, por dhe nė njė gjendje tė vėshtirė ekonomike.